กระทือ

ดอกกระทือ

กระทือ มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า ซิงจิเบ่อร์ เซอรัมเบท (Zingiber zerumbet, Rose ex Smith) อยู่ในตระกูล ซิงจิเบอราซี่ ( Zingiberaceae ) ภาคเหนือเรียกว่า กระแอน, ชะแอน, แฮวดำ, เฮียวดำ กระทือเป็นพืชล้มลุกลงหัวจำพวก ขิง ข่า ไพล ขมิ้น ฤดูแล้งหัวจะโทรม พอถึงฤดูฝนจะงอกขึ้นมาใหม่ เหง้า หรือ หัว มีขนาดใหญ่ติดต่อกันไปยืดยาว เนื้อในสีขาวอมเหลืองเรื่อๆ มีเส้นเล็ก ๆ กลิ่นหอมมีรสขมและขื่นน้อยๆ หั่นแล้วขยำกับน้ำเกลือ นานๆ รับประทานเป็นอาหารได้ ยังมีสรรพคุณขับลม บำรุงธาตุ ขับปัสสาวะ แก้บิด และเชื่อว่าบำรุงน้ำนม เหง้ากระทือหมกไฟให้สุกผสมน้ำปูนใสรับประทานแก้จุกเสียด ท้องอืดเฟ้อ แก้เสมหะ ขับน้ำย่อยอาหาร ใบกระทือออกตรงข้ามสลับตั้งฉากกันใบยาวเรียว เชื่อว่าขับเลือดหลังคลอดบุตร ช่อดอกโผล่ขึ้นมาจากหัวใต้ดินก้านยาวแข็งดอกกลมยาวคล้ายฟองไข่ ประกอบด้วยกลีบเลี้ยงสีเขียวปนแดงจำนวนมาก อุ้มนํ้า ตัวดอกมีสีขาวนวลลักษณะเป็นหลอดปลายกลีบปากอ้า ดอกกระทือเชื่อว่าแก้ไข้ผอมเหลืองเรื้อรัง ส่วนของต้นกระทือเชื่อว่าแก้เบื่ออาหารได้ กระทือเป็นไม้ที่ปลูกง่าย มักปลูกกันเป็นสวนครัวตามบ้านเรือนทั่วๆ ไป

สรุปสรรพคุณ

เหง้าหรือหัวกระทือ รับประทานเป็นอาหารได้ ขับลม บำรุงธาตุ ขับปัสสาวะ แก้บิด และเชื่อว่าบำรุงนํ้านม

เหง้าหมกไฟ ผสมน้ำปูนใส แก้จุกเสียด ท้องอืดเฟ้อ แก้เสมหะ ขับน้ำย่อยอาหาร

ใบ เชื่อว่าขับเลือดเสียหลังคลอดบุตร

ดอก เชื่อว่าแก้ไข้ผอมเหลืองเรื้อรัง

ต้น เชื่อว่าแก้เบื่ออาหาร

ความรู้ด้านการเกษตร ที่น่าสนใจ